https://ssc.sndu.ac.ir/ فصلنامه مطالعات راهبردی فضای سایبر fa daily 1 Tue, 22 Oct 2024 00:00:00 +0330 Tue, 22 Oct 2024 00:00:00 +0330 https://ssc.sndu.ac.ir/article_3242.html نقش فضای مجازی در زندگی بشر فراتر از خدمات ابزاری بوده و می‌تواند به‌عنوان توانمند ساز، نقش هم‌افزایی در پیشرفت جامعه را، ایفا نماید و امروزه امنیت فضای مجازی در اسناد اعلامی و سیاست‏های اعمالی امنیتی کشورها دارای نقش بسزایی می‏باشد و با توجه به‌ضرورت واقع‌شدن ارزش‌های دینی و انقلابی در رأس مطلوبیت‌های راهبردی کشور و عدم راهگشا بودن، تکیه‌بر نظریات غرب محور به‌تنهایی، در فهم و تدبیر امنیت فضای مجازی، هدف این تحقیق شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های بومی امنیت فضای مجازی کشور جمهوری اسلامی ایران می‏باشد؛ بنابراین نوع تحقیق ازنظر هدف کاربردی توسعه‌ای و از روش تحقیق آمیخته استفاده‌شده استبر این اساس ابتدا در بخش مطالعات کتابخانه‌ای، اسناد بالادستی، اسناد راهبردی بیش از 40 کشور و آرای اندیشمندان در حوزه‌های مرتبط، ابعاد و مؤلفه‌های امنیت فضای مجازی  استخراج گردید و در ادامه پرسشنامه‌ای طراحی و در اختیار صاحب‌نظران، خبرگان و کارشناسان سایبری قرار گرفت  و درنهایت امنیت فضای مجازی کشور با چهار بعد اصلی­ الف­: بعد فاعلی، حوزۀ عوامل عملیاتی (بازیگران، نقش‌آفرینان، ذی‌نفعان)؛ ب: بعد بستر امن؛ ج: بعد روش، رویکرد بومی‌سازی، (تاروپود تلاقی ارزش‌ها و اهداف)؛ د: بعد فعل، (حوزه فرماندهی و کنترل)، (ابعاد عملکردی، اقدامات، راهکارها)، مهندسی امنیت فضای مجازی) کشف گردید­ و به تعبیر دیگر این چهار محور معرف، امنیت فضای مجازی، مشابه ابعاد فضای فیزیکی که طول، عرض و ارتفاع معرف آن است و با الهام و متناظر با نظریۀ حکمایی همچون مرحوم شاه‌آبادی (­فاعل، بستر، فعل و روش) می‌باشند. https://ssc.sndu.ac.ir/article_3243.html زیست‌بوم انسان همیشه دارای انواع تهدیدات بوده است که با توجه به شکل‌گیری مفهوم سایبر در آن عنوان‌هایی همچون نبرد سایبری، تهدید سایبری، مافیای سایبری و اسامی گروه‌های فعال در این حوزه امروزه بسیار به گوش می‌خورند به‌طوری‌که این اسامی و فعالیت‌های آن‌ها قسمتی از زندگی انسان شده است. تهدیدات سایبری امروزه بعد مهمی از زیست واژه جهانی را شکل می‌دهد. تهدیدات سایبری می‌تواند سبب از بین رفتن تجهیزات، تغییر در طراحی محصول یا فرایندهای تولیدی یا نظامی شود. نوع تحقیق در این مقاله را می‌توان در زمره تحقیقات کاربردی به شمار آورد. قلمرو تحقیق ازلحاظ زمانی گذشته‌نگر و حال نگر، ازنظر مکانی عرصه جهانی بوده و ازنظر موضوعی فضای سایبری و ساختارهای سایبری کشورهای مختلف به‌خصوص در حوزۀ مقابله با بدافزارها می‌باشد. در این مقاله ضمن بررسی ضرورت ایفای نقش ارکان نظامی حاکمیت در حوزۀ سایبری و تحلیل اقدامات کشورهای مختلف در برخورد با واژه جنگ سایبری و راهبرد آن‌ها در برابر حملات بدافزارها، به ارائه ساختار مفهومی موردنیاز نیروهای مسلح برای مقابله با بدافزارها و فائق آمدن بر مشکلات ناشی از آن‌ها به‌عنوان گونه‌ای از سلاح‌های سایبری پرداخته می‌شود و به‌منظور دفاع و مقابله با این‌گونه تهدیدات، ساختاری مفهومی در جهت اشراف و فرماندهی سایبری پیشنهاد می‌گردد. https://ssc.sndu.ac.ir/article_3244.html امروزه، قدرت هوشمند به‌عنوان عامل کاربردی و یک اهرم فشار قابل‌اطمینان از سوی دولت‌ها معرفی‌شده است. قدرت هوشمند با توجه به سیر تکاملی بودن خود نیازمند سامانۀ حمایتی همه‌جانبه برای پیشبرد اهداف می‌باشد و برای حرکت روبه‌جلوی خود در نظام‌های بین‌المللی نیازمند حمایت ‌کننده‌ای قوی دارد تا بتواند با توجه به رابطه مداری‌های بین‌المللی اهداف خود را پیش ببرد. این حمایت‌کننده قوی فضای سایبری می‌باشد. ادبیات در حوزه‌های مشترک امنیت سایبری و قدرت هوشمند هنوز در دوران اولیۀ رشد خود به سر می‌برد. این پژوهش بر­اساس اهداف توسعه‌ای و ازنظر روش گردآوری داده‌ها، از نوع همبستگی می‌باشد، به این دلیل که پژوهشگر درصدد یافتن رابطه‌ای بین دو متغیر قدرت هوشمند و فضای سایبری، تعریف مکانیسم‌های هوشمندانه فضای سایبری­ و به­دست آوردن ساختاری جامع از روابط متقابل قدرت هوشمند و فضای سایبری می‌باشد. در این پژوهش از منابع کتابخانه‌ای و پژوهش‌های میدانی بهره برده شده است و ازنظر هدف، صورت توسعه‌ای – کاربردی و ازنظر گردآوری داده‌ها توصیفی می‌باشد. این پژوهش به بررسی عوامل هوشمند در فضای سایبری پرداخته و رابطه‌ای سامانمند میان جنبه‌های مختلف این دو عامل را موردبررسی قرار داده است. عوامل قدرت هوشمند و فضای سایبری شناسایی گردید. مدل مفهومی نهایی بر­اساس مؤلفه‌های به‌دست‌آمده طراحی گردید. https://ssc.sndu.ac.ir/article_3245.html امروزه امنیت مفهومی گسترده و پیچیده پیداکرده است. هرچند درگذشته، امنیت نظامی و یا سیاسی دارای بیشترین اهمیت بود، لیکن اکنون امنیت اقتصادی نیز در اولویت بالایی قرارگرفته و رصد تهدیدهای اقتصادی، از مباحث راهبردی هر حاکمیتی شده است.  با گسترش فضای سایبر در همه حوزه‌ها ازجمله اقتصاد، رمز ارزها شکل گرفتند و شناخت درست تهدیدها و فرصت‌های آن، اولین قدم در راستای اخذ راهبرد صـحیح حکمرانان در قبـال ایـن پدیـده جدیـد مـالی و سایبری است چراکه ویژگی‌های خاص رمز ارزها، آن‌ها را به‌عنوان پول آینده اقتصاد جهانی مطرح ساخته است و در کشور ما نیز لزوم پرداختن به آن حس شده اما هنوز قانون خاصی برای آن تدوین‌نشده؛ بنابراین هدف این تحقیق، شناخت درست تهدیدهای رمز ارزها و تأثیر آن بر امنیت اقتصادی کشور و ارائه راهکارهای صحیح در قبال آن است.این تحقیق ازنظر هدف کاربردی، متدولوژی آن کیفی، روش تحقیق داده بنیاد، ابزار گردآوری اسناد و مصاحبه و درنهایت شیوه تحلیل، کدگذاری سه‌گانه داده بنیاد می‌باشد. بر اساس نتایج حاصله تعداد 25 کد منحصربه‌فرد، شش مفهوم و دو مقوله استخراج گردید و در دو مرحله نیز این کدها به تائید خبرگان رسید و به کمک نرم‌افزار مکس‌کیودا نمایش داده شد. تهدیدها به دو بخش ملی (مشکلات امنیتی، مشکلات اقتصاد کلان و فقدان رگولاتوری) و حوزه بین‌المللی (مشکلات نظری و دانشی، جرائم مالی و مشکلات حفظ سرمایه) تقسیم شدند و بهترین راهکارها نیز، شروع به‌موقع جهت شناخت وضعیت رمز ارزها (استخراج، خریدوفروش و کیف پول‌ها) و ورود قانون‌گذار برای منظم کردن (رگلاتوری) قبل از تبدیل‌شدن به یک بحران اجتماعی- اقتصادی است. https://ssc.sndu.ac.ir/article_3246.html پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش متقابل و هم‌افزای تحلیل کلان‌داده و مدیریت راهبردی در سطح ملی انجام شد. نوع پژوهش کاربردی-توسعه‌ای و از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. بررسی مفاهیم کلان‌داده از سال 2011 آغاز شده که در بسیاری از کشورها این مفهوم به حوزه مدیریت راهبردی ورود کرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند با توجه به تأثیر متقابل داده و راهبرد و شکل‌گیری کلان‌داده‌ها در حوزه‌های مختلف راهبردی، خلق آگاهی وضعیتی لحظه‌ای از طریق تحلیل آنها در هریک از مراحل برنامه مدیریت راهبردی در سطح ملی وجود دارد. همچنین مشخص شد که فناوری کلان‌داده قادر است اجرای خط‌مشی‌های مدیریت راهبردی در سطح ملی را از دو طریق تحت تأثیر قرار دهد: اول آن که از طریق افزایش دقت در مسئله‌شناسی؛ این مزیت باعث تشخیص صحیح روش اجرای راهبرد و خط‌مشی نیز خواهد شد. ثانیاً، اجرای خط‌مشی‌ها و سیاست‌های جدید، حجم زیادی داده تولید می‌کند که می‌تواند منجر به خلق راهبردهایی در سطح ملی شود که اجرای آنها مستلزم ایجاد زیست‌بوم‌های نوین کلان‌داده‌ای است که دلیلی روشن بر هم‌افزایی این دو مقوله می‌باشد. ادغام هوشمندانه فناوری کلان‌داده با مدیریت راهبردی در سطح ملی، ساختار این مدیریت را دستخوش تغییرات بنیادین نموده و به دلیل هم‌افزایی، چرخه نوینی بوجود می‌آورد که در آن، محیط ارزش‌یابی مداوم را بر تمام مراحل مدیریت راهبردی در سطح ملی  اعمال می‌نماید. این نوآوری در قالب الگویی جدید در این تحقیق ارائه گردیده است. https://ssc.sndu.ac.ir/article_3247.html گسترش روز افزون به­کارگیری فناوری اطلاعات در سازمان­های دفاعی، موجب شده است که دارایی­ها و اطلاعات با ارزشی در این بستر قرار گیرد؛ ولیکن در صورت وقوع رخداد رایانه­ای  و نیز عدم آمادگی لازم برای پاسخ­گویی، عواقب جبران ناپذیری به همراه خواهد داشت؛ از این­رو، ضرورت تشکیل گروهی منسجم که بتواند به فوریت­های رایانه­ای در مراکز دفاعی پاسخ­گو باشد، احساس می­گردد؛ قبل از راه­اندازی چنین امر مهمی، باید ابعاد معماری کلان احصاء شود؛ این تحقیق، به­دنبال شناسایی ابعاد معماری کلان گروه پاسخ‏گویی مراکز دفاعی است و با اتکا به روش کتابخانه‌ای، داده‌های مورد نیاز استخراج شد و با نظر خبرگان حوزه دفاع سایبری، سوالاتی تنظیم و در بین 65 نفر از خبرگان جامعه هدف توزیع گردید و سپس با تحلیل نتایج آماری از طریق نرم­افزار اس­پی­اس­اس، ابعاد معماری کلان گروه پاسخ­گویی فوریتی مراکز دفاعی به­صورت زیر احصاء شد: 1.مدیریت و فرماندهی، 2. امنیت، 3. مأموریت، 4. اهداف و کارکردها، 5. فرآیندها، 6. ساختار و سازمان، 7. فناوری، 8. تنظیم مقررات و حقوقی به دست آمد.